Bij een verhuizing naar zorg
Als uw vader, moeder of partner naar een verpleeghuis, verzorgingshuis of aanleunwoning verhuist, blijft er een woning over waar iets mee moet. Verkopen is één optie, maar zeker niet de enige. Hieronder wat er speelt: wie er mag beslissen, wat het betekent voor de eigen bijdrage en de belasting, en waar families in de praktijk tegenaan lopen.
Een diagnose dementie betekent niet automatisch dat iemand niets meer mag beslissen. Wilsbekwaamheid gaat per beslissing en per moment: iemand kan heel goed begrijpen dat het huis verkocht wordt en tegelijk de administratie niet meer overzien. De notaris beoordeelt dat zelf in een gesprek en kan bij twijfel een onafhankelijke arts inschakelen die daarin gespecialiseerd is.
Kan uw vader of moeder de gevolgen nog overzien, dan tekent hij of zij gewoon zelf. Vaak is het prettig om er als familie bij te zijn, maar de keuze en de handtekening blijven van de eigenaar.
Staat u in een notariële volmacht of een levenstestament als gevolmachtigde, dan kunt u de verkoop regelen. De notaris controleert eerst of de volmacht die bevoegdheid geeft en of de volmachtgever bij het opstellen wilsbekwaam was.
Is er niets vastgelegd en kan de eigenaar niet meer zelf beslissen, dan vraagt u bewind aan bij de kantonrechter. Voor de verkoop van een woning heeft een bewindvoerder daarnaast een machtiging van de kantonrechter nodig. Reken erop dat dit tijd kost.
Zijn er meerdere kinderen, spreek dan vóór het eerste gesprek met makelaar of notaris af wie namens de familie het aanspreekpunt is. Anders krijgen adviseurs en kopers verschillende signalen, en dat vertraagt alles — of het loopt helemaal stuk.
Niet elke verhuizing telt fiscaal hetzelfde. De bijzondere regeling voor een verzorgings- of verpleeghuis vraagt om een indicatie van het CIZ. Verhuist iemand naar een aanleunwoning of een gelijkvloerse huurwoning zonder zo'n indicatie, dan geldt gewoon de normale verhuisregeling: de achtergelaten woning mag nog als eigen woning worden opgegeven zolang zij leegstaat én te koop staat, tot maximaal drie jaar na het kalenderjaar waarin de eigenaar eruit ging. Zoek dus eerst uit welke van de twee op uw situatie van toepassing is.
Soms is niets doen het verstandigst. Bij een opname waarvan nog niet vaststaat dat die blijvend is, bij een partner die misschien terugkomt, of simpelweg omdat er nu geen ruimte is voor zo'n beslissing. Houd dan wel de lasten, de verzekering en het onderhoud in de gaten.
Levert inkomsten op en houdt het huis bewoond. Maar u wordt verhuurder, met alles wat daarbij hoort: huurbescherming, onderhoud en een pand dat verhuurd lastiger te verkopen is. Fiscaal verandert er bovendien het een en ander, zie hierboven.
Geeft rust en duidelijkheid en maakt geld vrij. Dat kan via een makelaar op de vrije markt, of aan een vaste koper — dat verloopt rustiger en vraagt geen bezichtigingen in een huis vol herinneringen. Vergelijk een vast bod altijd met een taxatie.
Wat hier meestal meespeelt en zelden wordt uitgesproken: verkopen voelt als een definitief afscheid, ook wanneer het rationeel de verstandigste stap is. Dat is een geldige overweging, geen zwakte. Niemand hoeft binnen een week te beslissen, en een huis dat een paar maanden langer blijft staan kost geld maar is zelden onherstelbaar.
De grootste valkuil is te laat beginnen met de bevoegdheid. Families regelen eerst de zorg — begrijpelijk — en komen pas maanden later bij de woning. Blijkt er dan geen levenstestament of volmacht te zijn en kan de eigenaar het inmiddels niet meer zelf overzien, dan moet er eerst bewind komen en daarna een machtiging van de kantonrechter. Als er in een vroeg stadium een notaris bij was geweest, was dat anders gelopen.
Een tweede: het huis leeghalen voordat duidelijk is wat ermee gebeurt. Dat gaat zelden terug. Bewaar in elk geval de administratie, de polissen en het eigendomsbewijs op één plek, en laat waardevolle of persoonlijke spullen even staan.
En tot slot: beslissen onder druk van de zorgkosten. De eigen bijdrage is voor veel mensen een schrikbeeld, maar hij is begrensd en hij is te berekenen. Vraag het CAK om een berekening voordat u op basis van een gevoel verkoopt — het antwoord valt vaak anders uit dan verwacht.
Binnen Nationaal Woonfonds werkt een apart team voor trajecten zoals dit. Het zijn medewerkers die er specifiek voor zijn opgeleid: ze weten welke stappen wanneer nodig zijn, wat er juridisch en fiscaal speelt, en vooral hoe ze rustig en zorgvuldig kunnen handelen op een moment dat er al genoeg op u afkomt.
Dat betekent in de praktijk: één vast contactpersoon, snel duidelijkheid over wat uw pand waard is, en een tempo dat u bepaalt. Moet het snel, dan kan dat. Heeft u eerst tijd nodig met een notaris, een mentor of uw kinderen, dan wachten we.
En als verkopen bij nader inzien niet de beste keuze is, zeggen we dat ook. Een gesprek verplicht u tot niets.
Laat u altijd onafhankelijk adviseren. Wij kopen zelf, dus wij zijn geen neutrale partij. Vraag bij grote beslissingen ook uw notaris, financieel adviseur of een onafhankelijke taxateur om een oordeel.
Nee. Er bestaat geen verplichting om een woning te verkopen voor zorg uit de Wet langdurige zorg. De eigen bijdrage wordt berekend over inkomen en vermogen; een eigen woning telt niet mee als box 3-vermogen, de opbrengst van een verkoop wél. Verkopen kan de eigen bijdrage dus juist verhogen. Laat het CAK het voor uw situatie narekenen voordat u iets besluit.
Alleen als u daartoe bevoegd bent. Dat kan via een notariële volmacht of een levenstestament, of — als er niets is vastgelegd en de eigenaar niet meer zelf kan beslissen — via bewind, waarbij de kantonrechter toestemming geeft voor de verkoop. Kind zijn is op zichzelf niet genoeg; de notaris toetst dit altijd.
Dat kan heel goed. Een diagnose maakt iemand niet automatisch wilsonbekwaam; het gaat erom of zij déze beslissing op dít moment kan overzien. De notaris beoordeelt dat in een gesprek en kan bij twijfel een onafhankelijke, daarin gespecialiseerde arts vragen mee te kijken.
Dan verandert er fiscaal weinig: zolang uw fiscale partner er woont, blijft het uw eigen woning en blijft de hypotheekrenteaftrek in stand. Er is dan ook geen fiscale aanleiding om onder tijdsdruk te verkopen.
Dat hangt af van wat u wilt bereiken. Verhuren geeft inkomsten en houdt het pand bewoond, maar u krijgt de verplichtingen van een verhuurder en een verhuurd pand is later minder eenvoudig te verkopen. Fiscaal geldt: verhuurt u binnen twee jaar na de opname, dan vervalt de renteaftrek direct en valt de woning in box 3. Laat een adviseur beide scenario's naast elkaar zetten.
Meer dan het voelt. Er is geen termijn waarbinnen een woning verkocht moet zijn. Wel lopen de vaste lasten door en vervalt de hypotheekrenteaftrek twee jaar na de opname. Dat zijn kosten om mee te rekenen, geen deadlines om u door op te laten jagen.
Vertel uw situatie, dan denken we mee — vrijblijvend en zonder haast.
Neem contact opAndere situaties
Direct & vrijblijvend
Vraag nu een vrijblijvend voorstel aan — binnen 24 uur in uw mailbox.
Voorstel aanvragen