Bij een erfenis
Na een overlijden komt er van alles op u af, en dan is er ook nog een woning of pand waar iets mee moet. Hieronder staat rustig op een rij wat er geregeld moet worden, welke keuzes u heeft — verkopen is er maar één van — en waar erfgenamen in de praktijk op vastlopen.
Zolang niet vaststaat wie de erfgenamen zijn en hoe de nalatenschap ervoor staat, is elke beslissing over de woning een gok. De notaris kijkt in het Centraal Testamentenregister of er een testament is, raadpleegt de burgerlijke stand en stelt zo vast wie erft. Dat mondt meestal uit in een verklaring van erfrecht: het document waarmee u zich als erfgenaam kunt legitimeren bij de bank en bij de verkoop van een woning.
Is er een executeur benoemd, dan regelt die de afwikkeling. Zo niet, dan doen de erfgenamen het samen. Spreek dan vooraf af wie welke stukken opvraagt en wie contact houdt met de notaris — dat voorkomt dat iedereen hetzelfde doet, of niemand iets.
Daarnaast maakt iedere erfgenaam voor zichzelf een keuze. Die keuze bepaalt waar u wel en niet aansprakelijk voor bent, en is niet zomaar terug te draaien.
U aanvaardt de bezittingen én de schulden. Is de nalatenschap negatief, dan betaalt u het tekort uit eigen zak. Let op: u kunt zuiver aanvaarden zonder dat te bedoelen, bijvoorbeeld door spullen mee naar huis te nemen of geld van de rekening op te nemen.
U aanvaardt onder het voorrecht van boedelbeschrijving: schulden komen niet voor uw eigen rekening. U legt daarvoor een verklaring af bij de rechtbank. Er hoort een vereffeningsprocedure bij, die tijd en zorgvuldigheid vraagt.
U doet volledig afstand: u krijgt niets en bent nergens aansprakelijk voor. Ook dat legt u vast bij de rechtbank. Bedenk wel dat uw eigen kinderen dan in uw plaats kunnen komen — bespreek dat eerst met de notaris.
Er is geen route die altijd de beste is. Wat past, hangt af van de verhoudingen tussen de erfgenamen, de staat van het pand, of er een hypotheek op zit en hoeveel tijd u samen wilt nemen.
Wie de woning wil houden, koopt de anderen uit op basis van een taxatie en heeft daar meestal financiering voor nodig. Verdeelt u onderling zó dat het pand op naam van één erfgenaam komt, dan is er in veel gevallen geen overdrachtsbelasting verschuldigd — laat de notaris dat toetsen.
Via een makelaar, met bezichtigingen en onderhandeling. Bij een courant huis in goede staat levert dat meestal de hoogste prijs op. Het vraagt wel dat alle erfgenamen het eens blijven over vraagprijs, bod en moment — soms maandenlang.
Eén prijs, geen bezichtigingen, geen financieringsvoorbehoud. Rustiger en voorspelbaarder, en bruikbaar bij een pand dat slecht onderhouden of verhuurd is. Daar staat tegenover dat u de markt niet zijn werk laat doen; leg zo'n bod altijd naast een taxatie of een tweede bod.
En dan is er de mogelijkheid om níéts te doen: het pand samen aanhouden of verhuren. Dat kan verstandig zijn als niemand haast heeft. Leg dan wel vast wie de lasten betaalt, wie het beheer doet en wanneer u opnieuw om tafel gaat. Een onverdeelde nalatenschap die jaren blijft liggen, wordt zelden eenvoudiger.
De kostbaarste misstap gebeurt vaak in de eerste weken: het huis leeghalen. Begrijpelijk — er is een sleutel, er zijn spullen, en iedereen wil iets doen. Maar spullen meenemen of verkopen kan gelden als zuiver aanvaarden, en daarmee bent u ook aansprakelijk voor schulden die u nog niet kent. Wacht met opruimen tot duidelijk is hoe de nalatenschap ervoor staat.
Een tweede valkuil: erfgenamen die op verschillende plekken in het leven staan. De één heeft het geld nu nodig, de ander wil het huis van zijn ouders niet zo snel kwijt. Dat verschil is legitiem en verdwijnt niet door erover te zwijgen. Spreek het uit en denk aan tussenoplossingen — een voorschot uit de nalatenschap, of een afgesproken datum waarop u opnieuw kijkt.
Komt u er samen niet uit, dan kan een mediator of de notaris helpen; over de waarde van het pand kunnen erfgenamen bindend advies vragen aan een onafhankelijke deskundige. De rechter kan de verdeling uiteindelijk vaststellen, maar dat kost tijd en geld, u heeft er een advocaat voor nodig en u heeft dan zelf geen invloed meer op de uitkomst. Het is een laatste redmiddel, geen onderhandelingstactiek.
Binnen Nationaal Woonfonds werkt een apart team voor trajecten zoals dit. Het zijn medewerkers die er specifiek voor zijn opgeleid: ze weten welke stappen wanneer nodig zijn, wat er juridisch en fiscaal speelt, en vooral hoe ze rustig en zorgvuldig kunnen handelen op een moment dat er al genoeg op u afkomt.
Dat betekent in de praktijk: één vast contactpersoon, snel duidelijkheid over wat uw pand waard is, en een tempo dat u bepaalt. Moet het snel, dan kan dat. Heeft u eerst tijd nodig met een notaris, een mentor of uw kinderen, dan wachten we.
En als verkopen bij nader inzien niet de beste keuze is, zeggen we dat ook. Een gesprek verplicht u tot niets.
Laat u altijd onafhankelijk adviseren. Wij kopen zelf, dus wij zijn geen neutrale partij. Vraag bij grote beslissingen ook uw notaris, financieel adviseur of een onafhankelijke taxateur om een oordeel.
Bij een nog onverdeelde nalatenschap moeten in beginsel alle erfgenamen meetekenen. Is er een executeur benoemd of geldt de wettelijke verdeling, dan kan dat anders liggen; de notaris stelt dat vast. Werkt iemand niet mee, dan kunt u via de rechter verdeling vorderen. Probeer eerst een gesprek bij de notaris of mediation — dat is vrijwel altijd sneller en goedkoper, en houdt de verhoudingen heel.
De wet zet daar geen harde einddatum op, tenzij de kantonrechter op verzoek van een belanghebbende een termijn stelt. Schuldeisers kunnen de eerste drie maanden na het overlijden geen betaling afdwingen; die periode gebruiken erfgenamen meestal om de administratie door te nemen. Voor de aangifte erfbelasting geldt wél een termijn, en die loopt gewoon door.
Nee. Voor een woning telt de WOZ-waarde, en u mag kiezen tussen die van het jaar van overlijden en die van het jaar erna. De hypotheekschuld gaat eraf. Verkoopt u later voor meer of voor minder, dan verandert de erfbelasting daar in beginsel niet door.
Dat kan samenvallen. De aangifte staat los van de verkoop: bij een overlijden in 2026 of later is de termijn 20 maanden na de overlijdensdatum. Is er nog geen geld vrijgekomen, bespreek dan met de Belastingdienst of uw notaris wat er mogelijk is. Belastingrente loopt vanaf het einde van de aangiftetermijn, ook als u uitstel krijgt.
De notaris schrijft daarvoor de verklaring van erfrecht in bij het Kadaster; inschrijven is daar kosteloos. Zonder die inschrijving staat het pand in de registers nog op naam van de overledene en kan een overdracht vertragen. In de praktijk loopt dit vaak samen met de verkoop, maar begin er op tijd mee: het onderzoek van de notaris kost tijd.
Aanvaard dan niet zuiver. Beneficiair aanvaarden beschermt u tegen schulden die groter zijn dan de bezittingen; u legt daarvoor een verklaring af bij de rechtbank. Gedraag u tot die tijd niet als erfgenaam: neem geen spullen mee en haal geen geld van rekeningen. Neem eerst de administratie en de post van de overledene door.
Vertel uw situatie, dan denken we mee — vrijblijvend en zonder haast.
Neem contact opAndere situaties
Direct & vrijblijvend
Vraag nu een vrijblijvend voorstel aan — binnen 24 uur in uw mailbox.
Voorstel aanvragen