Na het overlijden van uw partner
Er is op dit moment weinig waar u op zit te wachten, en toch komt de post binnen. Hieronder staat op een rij wat er rond de woning geregeld moet worden, wat u wel en niet zelf mag beslissen, en waarom er meestal veel minder haast is dan het lijkt.
De eerste vraag is of uw partner een testament had. De notaris kan dat nagaan in het Centraal Testamentenregister. Was er geen testament, en was u getrouwd of geregistreerd partner met kinderen, dan geldt de wettelijke verdeling.
Bij de wettelijke verdeling gaan alle bezittingen en schulden naar u als langstlevende. De kinderen erven wel, maar krijgen een vordering in geld ter grootte van hun erfdeel. Die vordering is in beginsel pas opeisbaar als u overlijdt, en verder als u failliet zou gaan of in de schuldsanering komt. Praktisch betekent het dat u eigenaar van de woning wordt en er zelf over kunt beslissen. Laat de notaris wel bevestigen dat dit ook werkelijk uw situatie is — een testament kan iets anders bepalen, bijvoorbeeld een vruchtgebruik.
Waren er geen kinderen, dan bent u als echtgenoot of geregistreerd partner de enige erfgenaam en ligt het eenvoudiger. Ook dan is een verklaring van erfrecht nodig om de woning op uw naam te krijgen en om bij de bank iets te kunnen regelen.
Woonde u ongehuwd samen, dan ligt het anders. Samenwoners erven zonder testament niet van elkaar, ook niet na dertig jaar. Een samenlevingscontract kan wel regelen dat bepaalde goederen naar u overgaan, maar maakt u geen erfgenaam. Voor de erfbelasting kunt u overigens wél partner zijn: bijvoorbeeld met een notarieel samenlevingscontract met zorgverplichting en inschrijving op hetzelfde adres, of als u minimaal vijf jaar onafgebroken op hetzelfde adres stond ingeschreven. Erfrecht en belastingrecht lopen hier dus niet gelijk op, en dat is een bron van nare verrassingen.
U hoeft geen keuze te maken die u nu niet kunt maken. Het huis loopt niet weg, en er bestaat geen wettelijke termijn waarbinnen het verkocht moet zijn.
Vaak het uitgangspunt, en de wettelijke verdeling is er juist op gericht dat u kunt blijven. Ga wel na of de woonlasten op één inkomen houdbaar zijn: nabestaandenpensioen, AOW en wegvallende inkomsten maken het plaatje anders dan voorheen. Een adviseur rekent dat in één gesprek door.
Veel mensen nemen eerst een jaar, en dat mag. Laat de praktische zaken — verklaring van erfrecht, Kadaster, bank — dan alleen niet liggen. Die regelt u nu, zodat u later vrij bent om te kiezen wanneer u eraan toe bent.
Soms is blijven geen optie: te groot, te duur, of te veel. Verkopen kan via een makelaar op de vrije markt, of aan een vaste koper zonder bezichtigingen en zonder financieringsvoorbehoud. Wat past hangt af van wat het huis waard is en van hoeveel rust u nodig heeft.
Verhuist u zelf uit de woning en zet u die te koop, dan mag u de woning als eigen woning blijven opgeven zolang zij leegstaat en te koop staat, tot maximaal drie jaar na het kalenderjaar waarin u eruit ging. Daarna verhuizen de woning en de schuld naar box 3.
De meest voorkomende valkuil is een grote beslissing nemen in de eerste maanden. Verdriet maakt alles groot, en een huis dat ineens te stil is, voelt als iets waar u vanaf moet. Er zijn mensen die daar achteraf spijt van hebben. Neem de tijd, en laat iemand meekijken die geen belang heeft bij de uitkomst.
Een tweede: goedbedoelde druk. Kinderen, familie of een makelaar die 'even regelt' wat er moet gebeuren. Dat is vaak liefdevol bedoeld, maar het blijft uw woning en uw beslissing. U mag zeggen dat u er nog niet aan toe bent.
En een praktische valkuil: afspraken met de kinderen over hun vordering die alleen mondeling worden gemaakt. Rente, aflossing, wat er gebeurt als u kleiner gaat wonen — leg het vast bij de notaris. Niet uit wantrouwen, maar omdat niemand over vijftien jaar nog precies weet wat er bedoeld werd.
Binnen Nationaal Woonfonds werkt een apart team voor trajecten zoals dit. Het zijn medewerkers die er specifiek voor zijn opgeleid: ze weten welke stappen wanneer nodig zijn, wat er juridisch en fiscaal speelt, en vooral hoe ze rustig en zorgvuldig kunnen handelen op een moment dat er al genoeg op u afkomt.
Dat betekent in de praktijk: één vast contactpersoon, snel duidelijkheid over wat uw pand waard is, en een tempo dat u bepaalt. Moet het snel, dan kan dat. Heeft u eerst tijd nodig met een notaris, een mentor of uw kinderen, dan wachten we.
En als verkopen bij nader inzien niet de beste keuze is, zeggen we dat ook. Een gesprek verplicht u tot niets.
Laat u altijd onafhankelijk adviseren. Wij kopen zelf, dus wij zijn geen neutrale partij. Vraag bij grote beslissingen ook uw notaris, financieel adviseur of een onafhankelijke taxateur om een oordeel.
Geldt de wettelijke verdeling, dan bent u eigenaar geworden van alle goederen uit de nalatenschap en kunt u de woning in beginsel zelf verkopen; de kinderen hebben een geldvordering, geen zeggenschap over het huis. Is er een testament met bijvoorbeeld een vruchtgebruik, of woonde u ongehuwd samen, dan kan dat anders liggen. Laat de notaris dit vaststellen voordat u iets in gang zet.
Dat de tenaamstelling nog moet worden aangepast, niet dat u er geen recht op heeft. Was u getrouwd of geregistreerd partner en geldt de wettelijke verdeling, dan gaan alle goederen — dus ook de woning — naar u; de notaris schrijft dat in bij het Kadaster. Woonde u ongehuwd samen en is er geen testament, dan is uw positie zwakker. Ga in dat geval snel naar een notaris om te laten uitzoeken wat er wél is geregeld, bijvoorbeeld in een samenlevingscontract.
Vaak lost een overlijdensrisicoverzekering een deel van de schuld af; vraag dat als eerste na bij de bank of uw adviseur. Blijft er een hypotheek staan, dan kijkt de geldverstrekker of die op uw inkomen past. Ziet u het niet rondkomen, meld dat dan vroeg. Er zijn meer mogelijkheden dan mensen denken, en wachten maakt het zelden beter.
Bij een overlijden in 2026 of later ligt de uiterste datum 20 maanden na de overlijdensdatum; bij overlijden in 2025 of eerder was dat 8 maanden. In de aangiftebrief staat de precieze datum. Komt de aangifte later binnen, dan berekent de Belastingdienst belastingrente. Uitstel aanvragen kan, maar de rente loopt dan gewoon door.
Zonder testament erft u niets: het erfrecht kent ongehuwd samenwonenden geen erfdeel toe, ook niet na tientallen jaren. Een samenlevingscontract kan wel regelen dat bepaalde goederen naar u overgaan, maar maakt u geen erfgenaam. Voor de erfbelasting kunt u wél als partner gelden, bijvoorbeeld met een notarieel samenlevingscontract met zorgverplichting en inschrijving op hetzelfde adres, of na minimaal vijf jaar onafgebroken op hetzelfde adres ingeschreven te staan. Laat een notaris zo snel mogelijk uitzoeken wat er in uw geval geldt.
Over de woning: zo lang als u nodig heeft. Er is geen termijn waarbinnen verkocht moet zijn. Wat wel een datum heeft, zijn de aangifte erfbelasting en het melden bij de bank en de verzekeraar. Regel die dingen, en laat de vraag of u wilt blijven wonen rustig liggen tot u die kunt beantwoorden.
Vertel uw situatie, dan denken we mee — vrijblijvend en zonder haast.
Neem contact opAndere situaties
Direct & vrijblijvend
Vraag nu een vrijblijvend voorstel aan — binnen 24 uur in uw mailbox.
Voorstel aanvragen